Videodan: Sana bu renkli gömleği giydirip seni bu halde tıklım tıklım dolu yabancılarla kaynayan bir odaya soksam sence odadaki insanların yüzde kaçı sana bakıp içinden dalga geçerdi? %60, 70, 80. 2000 yılında Cornell Üniversitesi’nden psikolog Thomas Gilovi tam olarak bunun deneyini yapıyor. Öğrencilere o dönem için son derece utanç verici kabul edilen bir tişört giydiriyor. Berry Manilou baskılı bir tişört ve onları kalabalık bir odaya gönderiyor. Öğrencilere daha sonra şunu soruyor. Sizce kaç kişi o iğrenç tişörtü fark etti? Öğrencilerin tahmini kesin en az yarısı yani %50’si bize bakıyordu.
Peki gerçekte olan sadece %25. İnsanların yarısı senin o utançtan yerin dibine girdiğin detayı görmüyor bile. Ve mesele sadece çirkin bir tişört değil. İş görüşmesinde ellerinin titrediğini, toplantıda saçma sapan cümle kurduğunu ya da spor salonunda o hareketi yanlış yaparken bütün salonun gizlice seni izlediğini düşünüyorsun. Ama biraz acı ve bir o kadar da rahatlatıcı bir gerçek var.
Kimse seni izlemiyor. Beynin sana kusursuz bir yalan söylüyor. Aslında insan zihni neden kendini sürekli devasa bir sahnenin tam ortasında dev spot ışıkları altındaymış gibi hissetmeye programdı. Psikoloji spotlight effect yani sahne ışığı etkisi denilen bu devasa yalısama ne anlama geliyor? Bunu anlamak için 300.000 yıl önceki atalarımıza kadar gideceğiz. Ama önce cep telefonlarımızla ilgili çok tanıdığı bir hikayeye bakmamız gerekiyor. Şimdi 1984 yılına gidelim. Motorola fabrikasındayız. O yıl mühendisler BPR 2000 adında bir çağrı cihazı tasarlıyorlar. Sıradan bir cihazdı ama içine çok özel bir şey yerleştiriyorlar….